Bacteriën kunnen zich snel en efficiënt aan veranderende omstandigheden aanpassen. Het gebruik van antibioticum is zo’n veranderende omstandigheid. Onder invloed van antibiotica passen bacteriën zich aan, ze worden resistent. Dit wordt wel verkregen resistentie genoemd. Dat wil zeggen dat een bacterie die van nature gevoelig is voor een antibioticum, een eigenschap heeft verworven waardoor deze resistent is geworden. Dit kan ruwweg op verschillende wijze gebeuren:

• veranderingen in het erfelijk materiaal;
• opname van erfelijk materiaal uit andere micro-organisme.

De veranderingen kunnen leiden tot een aanpassing in de aangrijpingspunten van het antibioticum, waardoor deze niet meer werken. Hoe vaker een bacterie wordt blootgesteld aan een antibioticum hoe groter de kans dat de bacterie resistent wordt voor één of meerdere antibiotica.

• Mutaties in het chromosomaal DNA kunnen leiden tot een verminderde mogelijkheid van antibioticum om zich te binden aan de receptor in de bacterie, of kunnen de opname door de bacterie van het antibioticum remmen. Deze mutaties ontstaan spontaan en continu en kunnen tijdens een antibioticumtherapie leiden tot selectie van resistente mutanten.

• Complexe mechanismen zoals enzymen die leiden tot afbraak of verandering van een antibioticum, kunnen niet tijdens behandeling ontstaan, het erfelijk materiaal daarvoor, de genen moeten worden opgenomen vanuit andere micro-organismen. Bacteriën beschikken over een uitgebreid gereedschap waarmee ze dergelijke genen kunnen opnemen, kunnen inbouwen in hun chromosomale DNA en kunnen koppelen aan andere resistentiegenen, zodat een bacterie multiresistent wordt.