Bacteriën passen zich doorlopend aan. De omgeving waarin ze leven speelt daarbij een grote rol. Als in de omgeving van een bacterie een antibioticum aanwezig is dan zal de bacterie zich daaraan aanpassen. Anders gezegd: onder invloed van antibiotica passen bacteriën zich aan, ze worden resistent. Dit wordt wel verkregen resistentie genoemd. Dat wil zeggen dat een bacterie die van nature gevoelig is voor een antibioticum, een eigenschap heeft verworven waardoor deze resistent is geworden. Dit bestond al lang voor het ontdekken en ontwikkelen van de moderne antibiotica. Bepaalde micro-organismen kunnen zelf antibiotica produceren waarmee ze invloed uitoefenen op bacteriën in de omgeving. Deze bacteriën proberen beschermende eigenschappen te verwerven om te overleven.

Verkregen resistentie is wat betreft de mechanismen onder te verdelen in:

• Veranderingen in het erfelijke materiaal (DNA) kunnen leiden tot een verminderde mogelijkheid van antibioticum om zich te binden aan de receptor in de bacterie, of kunnen de opname door de bacterie van het antibioticum remmen. Deze mutaties ontstaan spontaan en continu en kunnen tijdens een antibioticumtherapie leiden tot selectie van resistente mutanten.

 

• Complexe mechanismen zoals enzymen die leiden tot afbraak of verandering van een antibioticum, kunnen niet tijdens behandeling ontstaan, het erfelijk materiaal daarvoor, de genen moeten worden opgenomen vanuit andere micro-organismen. Bacteriën beschikken over een uitgebreid gereedschap waarmee ze dergelijke genen kunnen opnemen, kunnen inbouwen in hun chromosomale DNA en kunnen koppelen aan andere resistentiegenen, zodat een bacterie multiresistent wordt.